Μήπως υπερβολικά εύκολα χαρακτηρίζουμε κάποιον με υψηλότερη αυτοεκτίμηση από τη δική μας ως «Νάρκισσο»;
Τι είναι ο Ναρκισσισμός;
Ο όρος «ναρκισσισμός» προέρχεται από τον μύθο του Νάρκισσου, ενός νέου που ερωτεύτηκε την αντανάκλασή του. Στην ψυχολογία, ο ναρκισσισμός περιγράφει ένα φάσμα χαρακτηριστικών που αφορούν τον τρόπο που το άτομο σχετίζεται με τον εαυτό και τους άλλους.
Παθολογικός ναρκισσισμός – Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας (NPD):
Αποτελεί κλινική διάγνωση και περιγράφεται στο DSM-5 (APA, 2013) ως:
- Μεγαλομανία (αίσθηση ανωτερότητας)
- Ανάγκη για υπερβολικό θαυμασμό
- Έλλειψη ενσυναίσθησης
- Εκμετάλλευση στις διαπροσωπικές σχέσεις
Πρόκειται για σοβαρή διαταραχή προσωπικότητας που οδηγεί σε δυσλειτουργία σε πολλούς τομείς της ζωής. Η διάγνωση γίνεται μόνο από ειδικούς ψυχικής υγείας, με εκτενή αξιολόγηση. Τα άτομα με αυτήν τη διαταραχή, σπανίως έως ποτέ δεν φτάνουν στο γραφείο του ψυχίατρου. Αντίθετα, φτάνουν περισσότερο συχνά σε φυλακές ως βαρυποινίτες serial killers όπου και διαγιγνώσκονται… ‘Αρα; Ας αφήσουμε τις μεγαλόστομες «διαγνώσεις» της «ψυχολογίας του Facebook» και να αποδίδουμε όρο «ναρκισσιστής» σε οποιονδήποτε δείχνει αυτοπεποίθηση, σιγουριά στις απόψεις του ή επιθυμία για κοινωνική προβολή.
Αυτό δεν είναι ναρκισσισμός· είναι απλώς στοιχεία της προσωπικότητας ή ακόμα και αντίδραση σε συνθήκες αυτοπροστασίας. Συμπερασματικά, ο Υγιής ναρκισσισμός:
Αφορά την θετική αυτοεκτίμηση, τη φιλοδοξία, την επιθυμία για επίτευξη και αναγνώριση. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη μιας σταθερής ταυτότητας και προσωπικότητας (Kohut, 1977).
Η διάχυτη χρήση του όρου μπορεί να οδηγήσει:
Σε στιγματισμό ανθρώπων που δεν έχουν διαταραχή
Σε προσωπικές σχέσεις που βασίζονται σε παρερμηνείες
Σε απλοϊκές ψυχολογικές ερμηνείες που αποπροσανατολίζουν από την ουσία των προβλημάτων.
Ο ναρκισσισμός ως λειτουργικό στοιχείο :
Ο ψυχαναλυτής Heinz Kohut (1977) υποστήριξε ότι ο “υγιής ναρκισσισμός” είναι απαραίτητος για την ψυχική ανθεκτικότητα, την αυτοπεποίθηση και την πρωτοβουλία. Μια προσωπικότητα χωρίς καθόλου ναρκισσιστικά στοιχεία μπορεί να εμφανίζει:
– Υπερβολική εσωστρέφεια
– Αυτοϋποτίμηση
– Δυσκολία στην ανάληψη ρίσκου και πρωτοβουλιών.
Όπως είπε και ο Theodore Millon (1996), «ο ναρκισσισμός δεν είναι πρόβλημα όταν ενδυναμώνει την προσωπικότητα. Είναι πρόβλημα όταν χρησιμοποιείται ως ασπίδα για να μη βιωθεί η αδυναμία».
Η καθηγήτριά μου Κατερίνα Μυλωνά (ψυχολόγος, ομαδική αναλύτρια) υποστηρίζει την άποψη ότι: υγιή ναρκισσιστικά στοιχεία είναι δυνατόν και χρειάζεται να προσπαθούμε να «φυτεύουμε» σε πολλούς θεραπευόμενούς μας!
Βιβλιογραφία
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5η έκδ.).
Kohut, H. (1977). The Restoration of the Self. Chicago: University of Chicago Press.
Millon, T. (1996). Disorders of Personality: DSM-IV and Beyond. New York: Wiley.
Campbell, W. K., & Miller, J. D. (Eds.). (2011). The Handbook of Narcissism and Narcissistic Personality Disorder. Wiley.
Συντάκτρια
Θέμις Πούλια – Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Απάντηση